ادراک چیست؟

ادراک یکی از مجموعه مهارت‌های فراشناختی که به‌منظور توانایی افراد در حل مسئله و یادگیری مورداستفاده قرار می‌گیرد موضوعی شده تا زمینه تبادل اطلاعات میان ما شکل بگیرد.

تعریفی که می‌توان از ادراک داشت عبارت‌اند از برداشت ما از واقعیتی که در پیرامون ما اتفاق می‌افتد.

به بیان ساده‌تر هر انسانی از وقایع و اتفاقات پیرامون خود برداشتی خاص و منحصربه‌فرد را دارد که می‌تواند به‌صورت اختصاصی آن را بیان کند.

برای روشن‌تر شدن موضوع شاید بتوان به داستان « پیل در خانه تاریک» حضرت مولانا اشاره‌ای داشت

که تعدادی از افراد در اتاقی تاریک هرکدام به قسمتی از فیل دست می‌زدند و برداشت‌های خود را این‌گونه بیان می‌کردند که شی حاضر ستون، بادبزن، ناودان و … است.

درواقع هرکدام قسمتی از فیل را از طریق حواس ۵ گانه خود درک کرده و آن را با توجه به اطلاعات و دانسته‌های قبلی خود منطبق و سپس ادراک خود را بیان می‌کردند.

این مثال در تمام دوران زندگی ما نیز اتفاق می‌افتد که به تفسیر به آن خواهیم پرداخت.

نحوه ادراک

همان‌طور که گفته شد ادراک از یک پدیده‌ای که در اطراف ما رخ می‌دهد شکل می‌گیرد

و از طریق یکی از حواس ۵گان وارد ذهن ما می‌شود.

در مرحله بعدی ذهن ما با عبور دادن اتفاق از فیلترهای خود ( قرار دادن شرح و تفسیر شخصی، مبتنی بر اطلاعات و دانسته‌های قبلی)

آن را مورد ارزیابی قرار می‌دهد و عملکرد و رفتار ما را در برابر آن اتفاق شکل می‌دهد.

گاهی اوقات تفاوت ادراکی افراد در یک‌زمان و مکان به‌خصوص رخ می‌دهد

مانند عکس بالا که هرکدام در یک زمان و مکان ادراک و فهمی متفاوت از یک اتفاق دارند

و گاهی نیز یک رویداد در طول زمان ادراک متفاوتی را ایجاد می‌کند

به‌عنوان‌مثال زمانی که در یک برنامه طنز قرار بگیرید ممکن است مجری برنامه از الفاظ و جک‌هایی استفاده کند

که اگر ما بعد از برنامه و در خیابان همان الفاظ را بشنویم رفتاری متفاوت از خود نشان دهیم.

و یا حتماً دوربین مخفی‌هایی را دیده‌اید که سوژه مورد نظر خود را به صورت فیزیکی مورد عنایت قرار می‌دهند

اما چون دوربین مخفی ست فرد سوژه شده تنها به عمل آن‌ها می‌خندد درحالی‌که در شرایط دیگر ممکن است اتفاق‌های دیگری روی دهد.

حال ممکن است سؤالی در اینجا مطرح شود که حال کدام‌یک از ادراک‌های مختلف درست است؟

در جواب باید گفت که همه ادراک‌ها به‌شرط اینکه عاملی برای صدمه دیدن سایرین نباشد درست است

چراکه برداشت‌ها شامل اطلاعات و دانسته‌هایی صورت می‌گیرد که ما در طی سالیان زندگی خود کسب کرده‌ایم.

البته این گفته دلیل بر این نیست که برای کامل کردن ادراک خود دست از تلاش و کوشش و مطالعه برداریم

چون با توجه به داستان زیبای حضرت مولانا می‌توان به راحتی فهمید که هرکدام از ما

به اندازه و ظرفیت خود از رویدادهای پیرامون خود برداشت می‌کنیم.

کاربردهای شناخت ادراک

یکی از مهم‌ترین مزایایی که می‌تواند به دلیل شناخت ادراک‌های مختلف توسط افراد مختلف نصیب ما شود،

جلوگیری از تعارض و مدیرت اختلاف‌نظر با دیگران است

چراکه بیشتر اختلاف‌نظرها و تعارض‌هایی که ما با اطرافیان خودداریم ناشی از ادراک‌های متفاوت ما از یک رویداد واحد است.

افلاطون در کتاب خود مثالی را از استادش سقراط آورده که :

« در یک اتاقی دو نفر حضور دارند یکی از آن‌ها سردش شده و دیگری احساس گرما می‌کند، حق با کدامشان است؟»

حالا فکر کنید در چنین شرایطی یکی از آن‌ها بخواهد بخاری روشن کند و یا فرد دیگر بخواهد پنجره را باز کند چه اتفاقی روی می‌دهد.

اگر ما در زندگی بتوانیم در شرایط مشابه نظرات دیگران را درک کنیم

و اختلاف‌های پیش‌آمده را ناشی از ادراک‌های متفاوت خود بدانیم آیا زندگی راحت‌تری را تجربه نخواهیم کرد؟

از دیگر مزایای که می‌تواند ناشی از شناخت ادراک‌های متفاوت باشد

این موضوع است که پس ادراک‌های من نیز می‌تواند کامل نباشد

و حتماً راهی بهتر برای تصمیم‌گیری و عمل وجود دارد.

این عامل که خود را به یک‌راه حل محدود نکنیم و به دنبال راه‌های دیگر باشیم

می‌تواند به ما در جهت درک ادراک‌های متفاوت کمک کند.